Girişimcilik

Eskilerin tabiri ile; “kendi işinin sahibi olmak”, olarak ifade edebiliriz. Girişimcilere ihtiyacımız var. Çağın gereği bazı ürün ve hizmetler talep azalması yaşarken bazı ürün ve hizmetlerde talep artışı doğmaktadır. Türkiye ekonomisinin girişimcilere ihtiyacı var. Çağımızın bazı faktörleri bunu kolaylaştırıyor aslında internet gibi.. sosyal medya gibi…Girişimcilik pek çok insanın hayalini kurduğu, pek azının denediği ve çok çok azının başarılı olduğu bir kariyer yolculuğudur. İnsan doğası, risk almaktan kaçınır, genellikle ;”kaybetmek en kötüsü” olarak değerlendirilir. Bir Atasözü şöyle der: Dimyata Pirince Giderken Evdeki Bulgurdan Olmak. Bu ve benzeri sözler girişimcileri, ailelerini daima korkutur. Sadece insan doğasının bir yönü ya da yaşanan olumsuz tecrübeler mi girişimcilerin önündeki engeller ?

Girişimciliği Zorlaştıran Faktörler

            Sosyo-ekonomik faktörler, girişimci adayı, içinde bulunduğu sosyo-ekonomik şartlar nedeniyle risk almada çekimser davranır. Ailesi, sık sık adaya garanti, düzenli geliri olan işleri salık verir. Girişim için gerekli sermaye yoktur ya da yetersizdir. Girişimcilere sermaye olabilecek fon ve kredi imkânları kısıtlıdır. Girişimci adayı, zayıf network ağına sahiptir bu durumda, kendine rehberlik edecek bilgi, deneyim ve çevre imkânlarına ulaşmaz. Girişimci adayının önündeki en büyük engel sosyo-ekonomik sınırlılıklardır.

            Girişimciliğe diğer engel ise, “ihtiyaç” teorisidir. Yani, ihtiyaçları karşılanan aday risk alma gerekliliği hissetmez. Genellikle orta-üst sınıfların çocukları bu duruma maruz kalır. Bu kesimde işsizlik de yüksektir, zira yeterli harçlık alan, bir dediği iki edilmeyen genç bütün vaktini cep telefonunda geçirir. Bu durumdaki bir kimsenin, işi, evlenmesi, askerliği vb. ekonomik ihtiyaçları ebeveynleri tarafından karşılanır. Dolayısıyla, çalışmasına, risk almasına, bir iş yeri açmasına gerek yoktur. Bir konferansta; anne-babalara, okuldan (üniversite) mezun gence harçlık vermemelerini salık verdim, bir hayli şaşırdılar. Hipotezim aynı: ihtiyaçlar karşılanıyorsa çalışmaya risk almaya karşı isteksizdir..

            Ülke kültürü, Türkiye’de girişimciler, müteahhitler kendi işini yapmaya çalışanlar aşağılanır. Bu kesimlerin kazandığı para “lekeli” kabul edilir. Bu bakış açısı, girişimci genci daha baştan bezdirir. Bu durum yeterli girişim, olmamasını, yeni iş kollarının doğmasını ve ekonomik gelişmeyi engeller. Bazı iş kollarına şüphe ile yaklaşılması da adayları yorar. Sanal oyun tasarlayacağını söyleyen bir genci kaç kişi, kaç öğretmen ciddiye alır destek olur. Okullarımızda girişimcilik dersi, kurs atölye programları yok gibi bir şeydir. Hayatları boyunca, eğitim vs. ile öğrenme deneyimi yaşamayan, bilmeyen hayal kurmayan birisi nasıl girişimci olabilir ?

Girişimci Adayları için Fırsatlar

            Girişimciler için her şey kötü değildir, hatta sürekli iyi gidiş gözlenmektedir. Fırsatlara bakalım.

            Bilişim dünyasındaki gelişmeler, dünya bir köy değil bir cep telefonu artık. Bu durumda girişim yapmayı, girişimin başarılı olma ihtimalini arttırıyor. Bir ofis, iş yeri, mağza vb. yer olmadan da ürün veya hizmeti tanıtabilirsiniz. İnternet ve sosyal medya bize bu imkânı sağlıyor. Girişimci adayların önündeki en önemli fırsat budur.

            Girişimci adaylara bakış değişiyor, gittiğim okullarda her sınıftan bir iki girişimci adayı çıkıyor, hedeflerindeki işi soruyor onlara cesaret dolu sözler söylüyorum. Ailelerinin de bu adaylara destek olduğunu görüyorum bunlar çok iyi gelişmeler. Okullarda seçmeli girişimcilik dersi var, kulüpler ve hatta ciddi projeler var. Bunlar çok önemli gelişmeler. Toplum artık girişimci adayına daha sıcak bakıyor.

            KOSGEP, İş-Kur gibi kurumlar girişimci gence eğitim,  hibe ve kredi gibi destekler sağlıyor. Bunlar da çok önemli gelişmeler ama yeterli değil, farklı fon ve krediler sağlamak gerekiyor. Risk kredileri, girişim ortaklıkları hatta gönüllü bağış sistemleri kurulmalıdır.

Son olarak girişimci adaylarına iş önerileri:

 1.        İş Önerileri

1.1.     Eve doktor servisi ,

1.2.     Otomobil vize işlemleri aracılığı,

1.3.     Özel kolej kurmak,

1.4.     Cep telefonu uygulaması programlamak,

1.5.     Yatırım danışmanlığı,

1.6.     Sanal ticaret

1.7.     Nadir bulunan ürün temini, ticareti,

1.8.     Ev mobilya yedek parçaları ticareti,

1.9.     Küçük paralarla yatırım: Viop, Forex gibi.

1.10.   Eğitim danışmanlık şirketi kurmak.

1.11.   Özel eğitim rehabilitasyon merkezi kurmak,

1.12.   Özel kütüphane kurmak,

1.13.   İş dünyası eğitim şirketi kurmak…

            Girişimci gençlerin sayısının artması dileğiyle !

Kariyer Planı ve Aile

Kariyer planında aile faktörü genellikle yok sayılır, bu durum kariyer yaşantısında önemli problemlere neden olur.  Bu duruma gelinmesinde; “ailelerin çocuklarını yanlış yönlendirdiği, ona uygun olmayan iş veya mesleklere yönlendirdikleri vb.” düşünceler etkili olmaktadır. Bütün bu yanlış inanış ve düşüncelere hiç de yaygın olmayan bir anı eklenir. “Bir öğrenci/genç vardı, tiyatro oyuncusu olmak isteniyordu. Ailesi (genellikle otoriter baba olur) mühendis ol diyordu….” şeklinde uzayıp giden bir anı anlatılır. Çoğunlukla bu söylence gerçek bile değil ya da çok abartılıdır. En önemlisi bu tür kariyer çatışmaları yaygın değildir. Şimdilerde de “çocuk youtuber olmak istiyordu ailesi, doktor olmasını tercih ettiler…”  gibi öyküler anlatılıyordur kim bilir ? Zamane eğitimcileri bu kez büyük ihtimalle ailenin yanında duruyorlardır, zira youtuber olmak onların da aklına yatmıyordur !

Aile ile kariyer planı yapan genç arasında nasıl bir ilişki var bunlara bakalım.

Birinci faktör: Aile’nin Sosyo-Ekonomik Durumu:

Kariyer planında, ailenin sosyo-ekonomik durumu çok kritik öneme sahiptir. Bazı meslekler mezun olunca bir iş imkânı sağlarken bazılarında mezuniyet ile iş bulma arsında bir süre (birkaç yıl) zaman geçmektedir. Yine bazı mesleklerde (kendi işini yapanlarda) bir büro kurmak dolayısıyla yatırım yapmak gerekmektedir. Bu süreçte ailenin gence ne kadar ve ne zamana kadar destek (ekonomik) olabileceği önemlidir. Erkek adayların askerlik süresini de dikkate almasında fayda vardır. Bütün bu zaman zarfında ailenin çiçeği burnunda gence destek olabilme durumu iyi etüt edilerek kariyer planı yapılmalıdır. “Kervan yolda düzülür anlayışı” olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.

İkinci Faktör: Aile Kariyer Soyağacı:

Kariyer planlama ile ilgili bir çalışma yürüttüm, çalışmanın bir bölümünde çocuk ve gençlere aile kariyer soyağacını yapmalarını istedim. Bu çalışmada büyük anne ve dedelerden başlayarak, anne baba, kardeşlerin; yetenek, ilgi, değer ve kişilik özelliklerini ilgili forma yazmalarını istedim. Son olarak da ailenin ve kendilerinin ortak yetenek, ilgi, değer ve kişilik özelliklerini tespit ederek kayıt edilmesini sağladık. Çalışmada gördüm ki; değil büyük anne, kendi anne babalarının eğitim durumu, yaptığı iş, yetenekleri gibi özelliklerini yazmakta çok zorlandılar. Çalışmaya katılan çocuk ve gençler ailelerini tanımıyordu, ailelerin de çocukları ile bu konuları çok az paylaştığı, kariyer planı üzerinde sadece öğüt verdiklerini gözledim. Çalışmanın bu bölümü genellikle yarım kaldı. Bütün bunlara rağmen çok önemli bir sonuç ortaya çıktı. Aile ile çocuk veya gencin kariyer profilinde birçok ortak nokta vardı. Genetik olarak çocukların ailede bulunan yetenek ve ilgileri üzerinde taşımaması söz konusu olamaz.  Değerler de durum farklı olmakla birlikte aile ile çocuğun önemsediği değerlerde de uyuşum yüksek düzeydedir. Evimize gelen marangoz ustasının yaşantısı iyi bir örnek.

 İnternetten aldığımız tv sehpasının kurulumu için bir arayışa girdik. İnternet üzerinden bu işleri yapan Sefa ustaya ulaştık. Sözleştiğimiz günde geldi işi gayet hızlı ve temiz olarak bitirdi. Bu arada ona işi, mesleği  ile ilgili sorular sordum. Babasının da marangoz olduğunu, lisede okurken haftasonları onu iş yerinde çalıştırdığını, bu durumun onu çok kızdırdığını ve o günlerde “ben bu işi yapmam” diye düşündüğünü ve en nihayetinde 2010 yılında Belçika’ya gittiğini söyledi. Belçika’da önce bir pizzacıda, sonra bir restoranda ve giyim mağazasında çalıştığını ama hiçbirisinde de başarılı olamadığını en sonunda bir mobilyacıda çalışırken patronunun ona: “bu iş sana en uygun iş, yeteneğin bu işte” dediğini ve Türkiye’ye dönerek tekrar babası ile birlikte marangozluk yapmaya başladığını anlattı. Benim için hiç de şaşırtıcı olmayan bu kariyer anısı bizim teorimizi destekliyor. Çocuklar aileden yetenek, ilgi ve kişilik özelliklerini alır ve belli ölçüde bunlar ön plana çıkar. Değerlerde ise, ailenin çocuğun değerler listesinin oluşmasında etkisi vardır. Aile ile çocuk kariyer yaşantısı için bir çatışma değil uyuşum vardır. Bu uyumu fark etmek aileleri de rahatlatmakta, kendileri ve çocukları için yeni bakış açıları ve fırsatlar yaratılmaktadır.

Ez cümle, kariyer planında aileyi dışarda kalmamalı, bütün etkileriyle uyum içinde kariyer planı yapılmalıdır, bu mümkündür ve gereklidir.

Sağlık ve başarı dilerim !!!

Kariyer Planlamada Farkındalık Kazandırmak

Fotoğraf : Ara GÜLER (1950), “Amele Pazarı”

Bazıları inanmasa da amele pazarları hala vardır. Dünyanın değişik ülkelerinde de vardır. Örneğin ABD…

Rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin temel kavramı nedir? diye sorulduğunda, “Farkındalık” kavramı ön plana çıkmaktadır. Aynı şekilde kariyer danışmanlığındaki temel kavramda “kariyer planlamada farkındalık” olarak görülmektedir. Bu çerçevenden bakınca okullarda kariyer planlama farkındalığını nasıl sağlarız? Sorusu temel problemimiz olarak karşımızda durmaktadır.

            Kariyer planlaması iki temel boyutu olan bir çalışmadır. Birinci boyut, bireyin kendini tanımasıdır. İkinci boyut ise, kendi yapısına uygun kariyer alanlarını araştırarak bir karar almasıdır. Yani sektörleri, ülkenin ve sektörlerin gelişim planlarını öğrenmek gerekmektedir. Kariyer planlama sürecindeki “farkındalık” oranı her iki boyut için de son derece önemlidir. Kariyerinin baharını yaşayan genç, her iki boyutu doyurucu etkinliklerle kariyer planını yapmalıdır. Okullarımızdan gelen geri-bildirimlerden ve gözlemlerden yola çıkarak “kariyer farkındalık” düzeyinin çok düşük olduğunu iddia edebiliriz. Kariyer planlama farkındalık düzeyinin artması için bir dizi çalışma/etkinlik yapılması gerekmektedir.

            Öncelikle “kariyer planlaması” özellikle liselerin temel bir görevidir, misyonudur ve gündemidir. Bu çerçeveden okul öğretmenler kurulu, rehberlik hizmetleri kariyer gündemini ayrı bir başlık olarak daima tartışmalıdır. Öğrenci temsilciliği, okul aile birliği gibi kurulların da kariyer planlama adına gündemleri olmalıdır. Okulda ki yarışma/proje gibi etkinliklerde kariyer/iş/girişim gibi temalar seçilmelidir. Her öğrencinin bir kariyer gelişim dosyası (sanal veya gerçek)  tutması sağlanmalıdır. Kariyer planlama ile ilgili faaliyet sayısında, çeşitliğinde her okulda gözle görülür artış sağlanmalıdır. İş dünyasına ait temel veriler (işsizlik oranı [her ayın 10-12’de TUİK tarafından açıklanır], büyüme ortanı, vb.) öğrencilerin görebileceği yerlere, öğretmenler odasına afiş-poster olarak ilan edilmelidir. Konu ile ilgili velilerle toplantı yapılmalı, toplantı davet pusulası “dikkat çekici” şekilde hazırlanmalıdır. Öğrenci karne görüşü bölümüne kariyer planlama ile ilgili öğrenciye özel bilgiler yazılmalıdır. Bu yazılarda, küçük kariyer planlama ödevi de yer alabilir. Okul koridor ve sınıfları “kariyer öyküleri” (başarı öyküleri)’nin yer aldığı posterlerle süslenmelidir. Küçük fotoğraf ve videolar ders başlarında öğrencilere izletilmelidir. Bu video ve fotoğraflar, “işsizin bir günü, iş ilanı başvurusu izdihamı” temalarında olabilir. Okul gezi planı tamamen kariyer gündemi ile tasarlanmalıdır. Okuldan mezun başarılı öğrenciler okula davet edilmeli, öğrencilere konferans, söyleşi gibi etkinliklerle buluşturulmalıdır. Her okulda “girişimci” bir öğrenci grubu belirlenerek (sayısı önemli değil) onlarla özel çalışılmalıdır. Kariyer planlama ile ilgili kurumlar (İş-kur, KOSGEP, Üniversiteler vb.) öğrencilere tanıtılmalıdır.

            Kariyer planlama süreci uzun süreli, sistemli profesyonel yürütülecek bir süreci kapsamaktadır. Kariyer farkındalık düzeyinin arttırılması kariyer planlama çalışmalarını kolaylaştırıp, isabet oranı arttıracaktır. Bu konudaki başarılı okulları bir adım öne çıkaracak, veli memnuniyet oranını arttıracaktır.  Önerilerimizin dışında daha pek çok faaliyet okullarımızda yapılabilir, sonuçları kısa sürede gözlemek mümkün olacaktır.

WordPress.com ile Oluşturulan Web Sitesi.

Yukarı ↑