Fotoğraf : Ara GÜLER (1950), “Amele Pazarı”

Bazıları inanmasa da amele pazarları hala vardır. Dünyanın değişik ülkelerinde de vardır. Örneğin ABD…

Rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin temel kavramı nedir? diye sorulduğunda, “Farkındalık” kavramı ön plana çıkmaktadır. Aynı şekilde kariyer danışmanlığındaki temel kavramda “kariyer planlamada farkındalık” olarak görülmektedir. Bu çerçevenden bakınca okullarda kariyer planlama farkındalığını nasıl sağlarız? Sorusu temel problemimiz olarak karşımızda durmaktadır.

            Kariyer planlaması iki temel boyutu olan bir çalışmadır. Birinci boyut, bireyin kendini tanımasıdır. İkinci boyut ise, kendi yapısına uygun kariyer alanlarını araştırarak bir karar almasıdır. Yani sektörleri, ülkenin ve sektörlerin gelişim planlarını öğrenmek gerekmektedir. Kariyer planlama sürecindeki “farkındalık” oranı her iki boyut için de son derece önemlidir. Kariyerinin baharını yaşayan genç, her iki boyutu doyurucu etkinliklerle kariyer planını yapmalıdır. Okullarımızdan gelen geri-bildirimlerden ve gözlemlerden yola çıkarak “kariyer farkındalık” düzeyinin çok düşük olduğunu iddia edebiliriz. Kariyer planlama farkındalık düzeyinin artması için bir dizi çalışma/etkinlik yapılması gerekmektedir.

            Öncelikle “kariyer planlaması” özellikle liselerin temel bir görevidir, misyonudur ve gündemidir. Bu çerçeveden okul öğretmenler kurulu, rehberlik hizmetleri kariyer gündemini ayrı bir başlık olarak daima tartışmalıdır. Öğrenci temsilciliği, okul aile birliği gibi kurulların da kariyer planlama adına gündemleri olmalıdır. Okulda ki yarışma/proje gibi etkinliklerde kariyer/iş/girişim gibi temalar seçilmelidir. Her öğrencinin bir kariyer gelişim dosyası (sanal veya gerçek)  tutması sağlanmalıdır. Kariyer planlama ile ilgili faaliyet sayısında, çeşitliğinde her okulda gözle görülür artış sağlanmalıdır. İş dünyasına ait temel veriler (işsizlik oranı [her ayın 10-12’de TUİK tarafından açıklanır], büyüme ortanı, vb.) öğrencilerin görebileceği yerlere, öğretmenler odasına afiş-poster olarak ilan edilmelidir. Konu ile ilgili velilerle toplantı yapılmalı, toplantı davet pusulası “dikkat çekici” şekilde hazırlanmalıdır. Öğrenci karne görüşü bölümüne kariyer planlama ile ilgili öğrenciye özel bilgiler yazılmalıdır. Bu yazılarda, küçük kariyer planlama ödevi de yer alabilir. Okul koridor ve sınıfları “kariyer öyküleri” (başarı öyküleri)’nin yer aldığı posterlerle süslenmelidir. Küçük fotoğraf ve videolar ders başlarında öğrencilere izletilmelidir. Bu video ve fotoğraflar, “işsizin bir günü, iş ilanı başvurusu izdihamı” temalarında olabilir. Okul gezi planı tamamen kariyer gündemi ile tasarlanmalıdır. Okuldan mezun başarılı öğrenciler okula davet edilmeli, öğrencilere konferans, söyleşi gibi etkinliklerle buluşturulmalıdır. Her okulda “girişimci” bir öğrenci grubu belirlenerek (sayısı önemli değil) onlarla özel çalışılmalıdır. Kariyer planlama ile ilgili kurumlar (İş-kur, KOSGEP, Üniversiteler vb.) öğrencilere tanıtılmalıdır.

            Kariyer planlama süreci uzun süreli, sistemli profesyonel yürütülecek bir süreci kapsamaktadır. Kariyer farkındalık düzeyinin arttırılması kariyer planlama çalışmalarını kolaylaştırıp, isabet oranı arttıracaktır. Bu konudaki başarılı okulları bir adım öne çıkaracak, veli memnuniyet oranını arttıracaktır.  Önerilerimizin dışında daha pek çok faaliyet okullarımızda yapılabilir, sonuçları kısa sürede gözlemek mümkün olacaktır.