Bu gün 24 Kasım yani Türkiye’de öğretmenler günü… Bu satırların sahibi de 21 yıllık öğretmen. Ben cari öğretmenlik algısına, Türkiye’de öğretmenliğin misyonuna eleştiri ile yaklaşanlardanım.

Öğretmenin Rolü

         Çerçevesi Osmanlının son döneminde çizilen ve bu gün de hala geçerli olan bir öğretmen misyonu var… “Cahil ve aydınlanmamış halkı aydınlatmak, medenileştirmek” bu misyon öğretmene aşkın bir anlam hatta kutsallık atfederek bu günlere geldi. Cumhuriyet bu misyon ile kuruldu. O dönemde halkın büyük çoğunluğunun yaşadığı köye 3 kişi gönderildi. Jandarma, öğretmen ve bazılarına göre imam/ muhtar. Bu üç kişi cumhuriyeti ve cumhuriyetin erdemlerini halka öğretmek gerekirse zor kullanmak üzere cumhuriyetin; vaaz edeni, devletin gölgesi görevini yürütmek üzere görevlendirildiler. Öğretmenler öğretmen okulları eliyle zaten yılmaz bir rejim bekçisi, rejim nebisi olarak yetiştirildi. Bu anlayış 19. Yüzyılın temel anlayışına uygundu. Bu rol, öğretmen ve eğittiği halk şehre gelmesine rağmen devam etti. Hala devam ediyor… “Öğretmen saygısı” denilen şey aslında; devlet kokusudur bu dönemde… Ama zaman değişti, anne babalar değişti, çocuklar değişti, devletler ve yönetim anlayışları değişti ancak öğretmen bence değişme ayak uyduramadı…

İyi Öğretmen

         Yetersiz öğretmeni tarif etmek biraz kolaydır ama iyi öğretmeni tarif etmek daha zorludur. En baştan başlayalım. Öğretmen, tek bir doğru olduğunu kabul eden ve bunu vaaz eden kişi değildir. İyi öğretmen, doğruyu iyiyi arayışta rehberlik eden profesyoneldir. İyi bir liderdir.

1. Öğretmen samimi hümanist olmalıdır, görünüşte herkes demokrat hümanist filan. Gün boyu insanların anne babalarının insan hakları ihlal ediliyor bu normalleşmiş. Öğretmen tüm insanlara karşı gerçek bir sevgi saygı beslemelidir. Bu konuda sorunu olan varsa bu mesleği bırakmalıdır.
2. Öğretmen bir şeyi öğretmez, öğrenmenin yolunu açar, çocuklara –gençlere hatta yetişkinlere öğrenme rehberliği yapan profesyoneldir.
3. Liderdir, liderlik problemlere engellere çözüm bulma becerisidir, yol açma, cesaret verme misyonudur. Öğretmen “zoru” başarma “imkânsızı” deneme azmi oluşturur.
4. Öğretmen pozitiftir, okul öğretmenlerinin (özellikle kamu okulunda) negatif, zayıf enerjili daima karamsarlık pompaladığını gözlüyorum bazen. Öğretmenlik/liderlik pozitiflik becerisine matuftur. Bu konuda başarılı olan çocuk-gençlere ilham verir, onların fark yaratmasına vesile olur.
5. Öğretmen/lider, yenilikçidir, güncel pedagojik gelişmeleri takip eder, bunları hayata geçirir,
6. Öğrencilerini tanır, onlara mutlaka ismi ile hitap eder, ama rolü liderlik öğretmenliktir. Arkadaşlık vb. rolleri üstlenmek doğru değildir.
7. Lider/öğretmen ölçerek tartarak muhasebe ile ilerler. “ben anlattım” anlayışı ile yıllarını geçiremez, farklı teknikleri kullanarak sürekli ölçüm ve izleme yapar. Aksi halde, bilimsellik iddiası boş bir laf olarak kalır.
8. Lider/öğretmen eşit davranır; Her öğrencisine fırsat eşitliği sağlamaya çaba harcar.
9. Lider /öğretmen özel farklı birey duyarlığına sahiptir; okullarımızda özel eğitim kapsamında birçok çocuk var. Bu çocukların eğitim-öğretim ve öğrenme biçimleri farklıdır. Öğretmen bu bireylere karşı duyarlıdır, onların en üst düzeyde gelişmesi için çaba harcar.
10. Lider/öğretmen yaratıcıdır; çocuk ve gençlerin daha iyi öğrenmesi için daima bir arayış içindedir, yeni materyaller, öğretim teknikleri üzerinde araştırma geliştirme yapar bunları uygular.
11. Lider /öğretmen ölçme değerlendirmeyi iyi yapar. Pek çok öğretmen bu konuda yetersizdir. Ölçmenin genel ilkleri unutulmuş, sağdan soldan bulunan rastgele sınav kâğıtları öğrenicinin önüne konmaktadır. Bu durumda neyi, kim ne kadar öğrenmiş? Sorularına yanıt verilememektedir. Ölçme değerlendirmede başarılı olan öğretmen iyi bir liderdir, bu konuda kendini yenilemiş geliştirmiştir. İyi ölçme, doğru muhasebenin anahtarıdır.
12. Lider/ öğretmen rehberlik anlayışına sahiptir; çocukların gençlerin gelişim özelliklerini bilir, risk faktörlerini bilir ve kariyer gelişimi konusunda rehberlik eder. Temel ekonomik göstergeleri, iş dünyasını, sektörleri yakında takip eder. Bu konularda öncülük ve rehberlik eder. Küçük bir not: “pozitif bir yaklaşım” ile,
13. Lider/öğretmen kültürel kodları takip eder; iyi öğretmen kültürel gerçeklerin farkında olan bu durumu lehine dönüştüren kişidir.
14. Lider/öğretmen toplumu tanır; iyi öğretmen okulunun çevresindeki toplumu, yapısını geleneklerini çok iyi tanır, öğrencilerinin evlerine misafir olur, esnaftan alış veriş yapar. Onlara tepeden bakmaz, onlara saygı duyar onları içten sever.
15. Lider/öğretmen profesyoneldir; özellikle öğretmenlik mesleğinde gayr-ı profesyonellik daha fazla görünüyor. Bu durum çok sakıncalı, öğretmenler para kazanmak için bu işleri yapmaya aday olmuş kimselerdir. “Fedakarlık” söylemi, bakış açısı doğru değildir. Mesleğin ve işin doğal eylemlerini, sonuçlarını bu mesleğe giren kabul etmiş olmaktadır. Kimse onlara, buranın dikensiz gül bahçesi vaat ettiğini zannetmiyorum. Öğretmen her durumda profesyonellik ile yaklaşır öyle hareket eder.

Öğretmenlik mesleği değişmiş ve dönüşmüştür, eğitim liderliği şekline bürümüştür. Artık eski yol ve yöntemler eski anlayışlar ile öğretmenin ilerlemesi kaliteli sonuçlar elde etmesi mümkün değildir. Öğretmen öğrencilerinin yaşamında fark yaratabildiği ölçüde başarılıdır ve gerekli saygıyı görür.

Sağlıklı başarılı günler!