Kariyer Planlamada Değerler

Son yıllara kadar kariyer planında değerlere pek yer verilmiyordu, ancak değerlerin kariyer kararlarında etkili olduğu tespit edilince değerlere daha fazla dikkat edilmektedir. Değerler, yetenek ve ilgiden farlı olarak gelecek ile ilgilidir, geçmiş ile ilgili değildir. Olcay Yılmaz ‘ın tabiriyle (2019): “yetenekler geminin motoru, ilgiler dümeni değerler ise; hedefteki limandır”. Varılan liman önemli ise o takdirde değerler çok önemlidir. Kariyer planı yapan birisi onun için öncelikli değerlerini kolaylıkla tespit edebilir. Bunu ölçen bir test olabileceği gibi değerlerin tanımlarını inceleyerek her birini 0-10 arası bir puan verebilir ve en yüksek 10 değeri belirleyebilir ve kariyer dosyasına kayıt edebilir.

Değerler Listesi:

1. Ekonomik Kazanç: Çok para kazanma.
2. Toplumsal Saygınlık: Toplumda saygın bir yer edinme.
3. Sosyal Güvence: İşsiz kalmama, geleceğin güvencede olması ve emeklilik olanağı.
4. Güvenlik: İşin tehlikelerden uzak olması.
5. Meslekte İlerleme: Bilgi ve becerileri geliştirerek ilerleme olanağı.
6. Yetenekleri Kullanma: Sahip olunan yetenekleri kullanma olanağı.
7. Yaratıcılık: İşin yenilik, keşfetme özgünlük imkânı tanıması.
8. Bağımsızlık: Başkalarına bağımlı olmama durumu.
9. Güç ve Otorite- Liderlik: Başkalarını yönetme ve denetleme konumu.
10. Risk Alma: İşin bazı tehlikeleri göze alarak, daha çok kazanma veya daha iyi konuma yükselme olanağı.
11. Rekabet: İşin yarışarak yapılması, kazanma ve kaybetme yarışı.
12. İkna: Başkalarını ikna edip, onları etkileme olanağı.
13. Değişiklik: İşlerin çeşitli olması, farklı süreçlerde çalışma olanağı.
14. Düzenlilik: Yapılan işin rutin olması.                              
15. Seyahat: İşin sıkça seyahat etmeyi gerektirmesi.
16. Sorumluk Alma: İşin önemli oranda sorumluk almayı gerektirmesi.
17. İş Birliği: Başkaları ile işbirliği yapmayı gerektirmesi.
18. Takım Çalışması: İşin ekip halinde çalışmayı gerektirmesi.
19. Yalnız Çalışma: İşin yalnız başına çalışmayı gerektirmesi.
20. Arkadaşlık: İş arkadaşlarıyla dostane ilişkilerin olduğu bir işte çalışma.
21. Esnek Çalışma: Çalışma saatlerini bireyin kendisinin belirlemesi.
22. Tanınma: Çevresinde bilinen bir kişi olma.
23. Yardım: İşin yapılmasında, insanlara yardım etmeyi gerektirmesi.
24. Değerlere Uyuşum: Yapılan işin bireyin inanç, değer ve düşünceleriyle uyuşması.
25. Fiziksel Etkinlik: İşin beden gücünü kullanmayı gerektiriyor olması.
26. Alet ve Makine Kullanma: İşin icrasının önemli oranda alet ve makine kullanımı olması.
27. Takma ve Kurma İşleri: İşin takma ve kurma etkinlikleri ile yapılması.
28. El Becerisi ile Çalışma: İşin el parmak becerisi gerektirmesi.
29. Özel Yaşam: Kişinin özel yaşamına zaman ayırabilmesi.

• Estetik: İşin icrasının güzeli bulma ya da yapma faaliyetlerini gerektirmesi.
• İş sükûneti: İşin sakin ve huzurlu bir ortamda yapılabilmesi.
• Yenilik: İşin yeniliklere açık olması.
• Macera: İşin, tehlikeli, ilginç ve çetrefilli durumlara karşılaşabile olanağı vermesi.
• Üniforma Giyme: Üniforma giyilen bir bir iş sahibi olmak.
• Sayılarla Çalışmak: İşin sayı ve verilerle yapılıyor olması (Pişkin, 2012: 60-2).

Kariyer iş yaşamına başlayanlardan zaman şöyle şeyler duyarız: “benim beklediğim bu değildi” Bunun tercümesi kariyer kararlarımı verirken öncelikli değerlerimi dikkate almadım veya fark etmedim. Değerlerin tespitinde dikkat edilecek en önemli hususlar: 1. Değerin yaşam boyu önemi iyi etüt edilmeli, gerekirse kendisine süre tanınmalı. 2. Zıt değerlerin durumu dikkatlice kontrol edilmeli birinin yerine diğeri tercih edilmeli. Örneğin: Güvelik de benim için önemli Risk almak da benim için önemli değer diyorsak ciddi zıtlık söz konusudur. Benzer durum bazı değerlerde de söz konusu. Burumda, iki değerden birini tercih etmemiz ya da  daha öncelikli olanı ayırt etmek gerekir.

Kariyer planında değerlerimizin değerini bilelim!